Phát triển Đảng trong giai cấp công nhân là nhiệm vụ chiến lược, cốt lõi nhằm giữ vững bản chất giai cấp công nhân, tăng cường sức chiến đấu của Đảng. Với chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, đa dạng các hình thức sở hữu, cùng quá trình giao lưu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay đã tác động rất lớn đến sự biến đổi trong cơ cấu xã hội giai cấp ở nước ta, đặc biệt là đối với bản thân giai cấp công nhân. Theo đó, giai cấp công nhân có nhiều biến đổi về số lượng, chất lượng, ý thức giác ngộ giai cấp… Vì vậy vấn đề đặt ra đó là phải nâng cao ý thức giác ngộ cho giai cấp công nhân, chú trọng phát triển Đảng trong giai cấp công nhân để nâng cao năng lực, sức chiến đấu của Đảng trong giai đoạn mới.
Tại Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương khoá X về tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Đảng ta khẳng định: “Giai cấp công nhân Việt Nam là một lực lượng xã hội to lớn, đang phát triển, bao gồm những người lao động chân tay và trí óc, làm công hưởng lương trong các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ công nghiệp, hoặc sản xuất kinh doanh và dịch vụ có tính chất công nghiệp”(1). Điều này cho thấy, giai cấp công nhân Việt Nam không đơn thuần chỉ gồm những người lao động chân tay mà còn một bộ phận rất lớn lao động trí óc trong các loại hình sản xuất, kinh doanh, trong cơ cấu các ngành kinh tế. Đây là một lực lượng xã hội to lớn, đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước.
Trong giai đoạn hiện nay, với việc đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giai cấp công nhân nước ta đã có nhiều chuyển biến quan trọng, tăng nhanh về số lượng, từ gần 5 triệu công nhân (1986) đến nay tăng lên 23,9 triệu công nhân, chiếm trên 24,8% dân số cả nước(2). Cơ cấu và chất lượng giai cấp công nhân cũng biến đổi nhanh chóng, đa dạng ở tất cả các ngành nghề, lĩnh vực, trong các thành phần kinh tế, trình độ, tay nghề của công nhân ngày càng cao, bộ phận công nhân trí thức được hình thành ngày càng đông. Đa số công nhân thích nghi được với cơ chế thị trường, làm việc hiệu quả. Việc làm và đời sống vật chất, tinh thần của công nhân được cải thiện và nâng lên một bước đáng kể.
Những biến đổi về số lượng, chất lượng giai cấp công nhân đã tác động rất lớn đến việc phát huy vai trò, vị thế của giai cấp công nhân trong giai đoạn hiện nay. Theo đó, giai cấp công nhân đã và đang phát huy hiệu quả vai trò là giai cấp lãnh đạo cách mạng trong thời kỳ đổi mới. Đây là lực lượng đặc biệt quan trọng duy trì và phát triển hoạt động của các doanh nghiệp, tạo ra khối lượng lớn sản phẩm công nghiệp, đóng góp chủ yếu vào ngân sách nhà nước, góp phần quan trọng tạo nên những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử trong 40 năm đổi mới. Đồng thời, giai cấp công nhân là cơ sở xã hội – chính trị tin cậy của hệ thống chính trị, là nguồn lực dồi dào, có chất lượng, cung cấp cho Đảng những đảng viên là công nhân, góp phần tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng, để Đảng hoàn thành chức năng, nhiệm vụ của mình. Qua đó, làm tăng số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ đảng viên là công nhân. Cùng với đó, nhiều đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng; có trình độ và tác phong, kỷ luật lao động hiện đại; nhiều đảng viên là công nhân trí thức… tạo thuận lợi để phát huy vai trò tiên phong của họ trong công cuộc đổi mới hiện nay.
Thực tế cho thấy, mặc dù đã có những chuyển biến tích cực về số lượng, chất lượng, cơ cấu, tuy nhiên đội ngũ đảng viên trong giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay vẫn chiếm tỷ lệ thấp so với tổng số đảng viên (đảng viên là công nhân chiếm khoảng gần 10% so với tổng số đảng viên). Sự phát triển của đội ngũ đảng viên trong giai cấp công nhân chưa đáp ứng được yêu cầu cả về số lượng, cơ cấu và trình độ học vấn, về chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế. Số lượng giai cấp công nhân tăng lên nhưng lại thiếu những đảng viên là công nhân có tay nghề cao, kỹ sư công nghệ, nhà quản lý giỏi; trình độ hiểu biết về pháp luật, kiến thức quản lý nhà nước, chuyên môn nghiệp vụ và lý luận chính trị của đảng viên trong giai cấp công nhân còn hạn chế. Hoạt động thực tiễn của nhiều đảng viên còn khoảng cách xa so với yêu cầu của đổi mới, không nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; một số đảng viên trong giai cấp công nhân có biểu hiện suy thoái về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, bị cám dỗ trước những lợi ích vật chất tầm thường, thiếu gương mẫu trong thực hiện các nghĩa vụ công dân… Những biểu hiện đó làm cho lòng tin của quần chúng nhân dân đối với một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên bị suy giảm. Đồng thời cũng tạo ra những kẽ hở và môi trường thuận lợi cho các thế lực thù địch khai thác, lợi dụng nhằm tuyên truyền bôi nhọ hình ảnh người đảng viên, hạ thấp vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng, xuyên tạc bản chất của chế độ ta, gây tâm lý hoang mang, dao động trong xã hội, thậm chí lôi kéo quần chúng thiếu ý thức thành những lực lượng chống đối.
Từ thực tế trên, cần thẳng thắn chỉ ra một số vấn đề như: cấp uỷ, tổ chức đảng trong doanh nghiệp nhiều nơi chưa vững mạnh, chưa quán triệt sâu sắc, đầy đủ về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của giai cấp công nhân, của đội ngũ đảng viên trong giai cấp công nhân, chưa tạo ra được động lực khích lệ giai cấp công nhân phấn đấu vào đảng; nhiều doanh nghiệp không có chi bộ Đảng, không có đảng viên, điều này vừa gây khó khăn cho công đoàn cơ sở khi muốn giới thiệu đoàn viên ưu tú, vừa gây khó khăn cho bản thân công nhân khi họ muốn vào Đảng; đa số đội ngũ đảng viên trong giai cấp công nhân không có điều kiện, cơ hội để tham dự các lớp đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ để trở thành những tuyên truyền viên nòng cốt trong các nhà máy, xí nghiệp, doanh nghiệp; còn thiếu những cơ chế, chính sách đối với việc tạo nguồn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng đảng viên là công nhân…
Trong bối cảnh mở cửa, hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay, bên cạnh những thời cơ thuận lợi mới cũng không ít khó khăn, thách thức đan xen, tác động đến đời sống, bản lĩnh chính trị của giai cấp công nhân. Cùng với đó, các thế lực phản động, thù địch tăng cường các hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta. Trọng tâm phá hoại của chúng là tác động vào đội ngũ đảng viên, hòng thực hiện âm mưu làm cho đội ngũ đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, giảm sút niềm tin vào chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước… Điều này không chỉ tác động đến việc phát huy vai trò tiên phong của đội ngũ đảng viên trong giai cấp công nhân, mà còn đối với công tác phát triển đảng viên trong giai cấp công nhân.
Trong thời gian tới, để thực hiện tốt công tác phát triển đảng trong giai cấp công nhân, tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đội ngũ đảng viên trong giai cấp công nhân đòi hỏi chúng ta cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:
Thứ nhất, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp uỷ, tổ chức đảng, đảng viên, các tổ chức chính trị - xã hội và công nhân trong doanh nghiệp về sự cần thiết tăng cường phát triển đảng viên trong giai cấp công nhân, bổ sung cho đội ngũ đảng viên nguồn lực chất lượng trong giai cấp công nhân.
Thứ hai, xây dựng các tổ chức chính trị - xã hội trong doanh nghiệp vững mạnh, đủ năng lực phát động và duy trì tốt các phong trào thi đua trong doanh nghiệp để tạo nguồn phát triển đảng viên trong giai cấp công nhân.
Thứ ba, có cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo động lực để giai cấp công nhân phấn đấu vào Đảng, cụ thể hoá tiêu chuẩn đảng viên trong giai cấp công nhân, tạo cơ sở thuận lợi cho công tác phát triển đảng trong giai cấp công nhân.
Thứ tư, quan tâm, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho giai cấp công nhân tại các khu công nghiệp, doanh nghiệp, khu chế xuất để họ yên tâm công tác, phấn đấu và cống hiến cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Thứ năm, tăng cường công tác lãnh đạo, kiểm tra, giám sát, tạo thuận lợi cho các chi bộ, đảng bộ cơ sở phát triển đảng viên trong doanh nghiệp.
Phát triển đảng viên trong giai cấp công nhân là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên trong công tác xây dựng Đảng nhằm củng cố, xây dựng, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, đồng thời tạo nguồn kế thừa và phát triển cho các tổ chức cơ sở Đảng. Để giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng, Đảng ta cần chú trọng thu hút những công nhân ưu tú vào Đảng, bảo đảm đội ngũ đảng viên trong giai cấp công nhân tăng lên cả về số lượng và chất lượng. Cùng với đó tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết toàn dân mà nòng cốt là khối liên minh công – nông – trí thức. Đây là điều kiện tất yếu đảm bảo cho những thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới.
CHÚ THÍCH:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương khoá X, Nxb.Chính trị quốc gia Sự thật, H.2008, tr.43.
2. Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu lần thứ IX nhiệm kỳ 2019-2024, tr.2.