Thực hiện chủ trương của Đảng về tăng cường công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong tình hình mới, ngày 08/4/2026, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Quy định số 20-QĐ/TW về thi hành Điều lệ Đảng (sau đây gọi tắt là Quy định số 20) thay thế Quy định số 294-QĐ/TW, ngày 26/5/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về thi hành Đảng (sau đây gọi tắt là Quy định số 294). So với các quy định trước đây, đặc biệt là Quy định số 294, Quy định số 20 đã có nhiều bổ sung, sửa đổi quan trọng, thể hiện rõ tư duy đổi mới, sát thực tiễn và yêu cầu phát triển trong giai đoạn hiện nay.

Một là, hoàn thiện tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong hoạt động của cấp ủy

Một trong những điểm mới nổi bật của Quy định số 20 là tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức của Đảng theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và ủy quyền gắn với nâng cao trách nhiệm của cấp ủy các cấp. Quy định đã bổ sung nhiều nội dung mang tính thí điểm, đột phá.

Đáng chú ý là việc cho phép thí điểm thành lập đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở cấp cơ sở (xã, phường, đặc khu), nhằm khắc phục tình trạng số lượng tổ chức đảng trực thuộc cấp ủy cơ sở quá lớn, gây khó khăn trong lãnh đạo, chỉ đạo. Việc này góp phần giảm đầu mối, tạo điều kiện để cấp ủy cơ sở tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị.

Cùng với đó, Quy định bổ sung cơ chế phân cấp, ủy quyền cho tập thể thường trực cấp ủy trong thực hiện một số nhiệm vụ. Đây là điểm mới có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc, tăng tính linh hoạt, chủ động trong lãnh đạo, điều hành, đồng thời giảm tải cho cấp ủy, ban thường vụ trong bối cảnh khối lượng công việc ngày càng lớn. Việc thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho một số đảng ủy cơ sở đủ điều kiện cũng góp phần tăng cường phân cấp, giảm thủ tục hành chính, phát huy tính chủ động, sáng tạo của cấp dưới.

Bên cạnh đó, Quy định cho phép các địa phương chủ động thí điểm một số mô hình mới, cách làm sáng tạo trong khuôn khổ Điều lệ Đảng, nhưng phải báo cáo, xin ý kiến Bộ Chính trị trước khi thực hiện. Điều này thể hiện rõ tư duy đổi mới, khuyến khích sáng tạo đi đôi với bảo đảm nguyên tắc lãnh đạo thống nhất của Đảng.

So với Quy định số 294, đây là bước phát triển rõ rệt về tư duy tổ chức và phương thức lãnh đạo. Nếu trước đây còn thiên về cơ chế quản lý tập trung, thì nay đã chuyển mạnh sang tăng quyền chủ động cho cơ sở, gắn với kiểm soát quyền lực, phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại. Đồng thời, Quy định cũng làm rõ hơn thẩm quyền của Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong việc quyết định thành lập các cơ quan tham mưu, giúp việc và đơn vị sự nghiệp, tạo cơ sở quan trọng để tiếp tục sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng “tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”.

Hai là, tạo bước đột phá trong chuyển đổi số công tác Đảng

Quy định số 20-QĐ/TW đã bổ sung nhiều nội dung mới nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác Đảng – một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Cụ thể, Quy định đã đề cập đến việc số hóa hồ sơ đảng viên, xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu đảng viên thống nhất, đồng bộ. Việc này giúp nâng cao tính chính xác, minh bạch trong quản lý, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí và tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác, sử dụng dữ liệu. Đáng chú ý, Quy định cũng cho phép thực hiện chuyển sinh hoạt đảng trên môi trường số, từng bước thích ứng với điều kiện làm việc mới, nhất là trong các trường hợp đảng viên công tác xa, học tập hoặc làm việc trong môi trường đặc thù. Những nội dung này không chỉ góp phần hiện đại hóa công tác quản lý đảng viên mà còn mở ra hướng đi mới trong đổi mới phương thức hoạt động của tổ chức đảng. Điểm mới nổi bật so với Quy định số 294 là: trong khi Quy định 294 hầu như chưa đề cập rõ nội dung chuyển đổi số, thì Quy định 20 đã xác định đây là một nội dung trọng tâm. Điều này cho thấy sự chủ động của Đảng trong việc bắt nhịp với xu thế chuyển đổi số quốc gia và yêu cầu phát triển của thời đại.

Ba là, hoàn thiện quy định về công tác cán bộ, bảo đảm tính liên tục trong lãnh đạo

Công tác cán bộ tiếp tục là nội dung được chú trọng trong Quy định số 20 với nhiều điểm mới thiết thực. Một là, bổ sung quy định cho phép cấp ủy cấp trên trực tiếp chỉ định cấp ủy trong trường hợp chi bộ thiếu nhân sự, nhằm bảo đảm hoạt động của tổ chức đảng không bị gián đoạn. Hai là, quy định trong trường hợp cần thiết có thể chỉ định người đứng đầu cơ quan, đơn vị làm bí thư cấp ủy, góp phần thực hiện hiệu quả mô hình “bí thư cấp ủy đồng thời là thủ trưởng cơ quan”. Ba là, thí điểm chỉ định đồng thời nhiều chức danh cấp ủy, giúp rút ngắn quy trình, giảm thủ tục hành chính, nâng cao tính chủ động trong công tác cán bộ. Những nội dung này góp phần quan trọng vào việc kiện toàn tổ chức, bảo đảm sự lãnh đạo liên tục, thống nhất và hiệu quả.

So với Quy định số 294, đây là bước điều chỉnh mang tính linh hoạt cao. Nếu như Quy định 294 chủ yếu thực hiện theo quy trình chặt chẽ, ít có ngoại lệ, thì Quy định 20 đã bổ sung các cơ chế xử lý tình huống thực tiễn, qua đó nâng cao tính chủ động của cấp ủy trong công tác cán bộ.

Bốn là, thống nhất nhiệm kỳ chi bộ 5 năm

Quy định số 20 chính thức quy định nhiệm kỳ của chi bộ trực thuộc là 5 năm, bắt đầu từ nhiệm kỳ 2025–2030. Việc thống nhất nhiệm kỳ này có ý nghĩa quan trọng bảo đảm đồng bộ giữa các cấp trong hệ thống tổ chức đảng; tạo điều kiện xây dựng nghị quyết, chương trình công tác dài hạn và nâng cao tính ổn định, chủ động trong lãnh đạo, chỉ đạo của chi bộ. So với Quy định số 294, đây là bước điều chỉnh quan trọng nhằm khắc phục sự chưa đồng bộ về nhiệm kỳ, góp phần nâng cao tính ổn định và chủ động trong lãnh đạo của chi bộ.

Việc ban hành Quy định số 20 không chỉ là bước hoàn thiện quan trọng trong cơ chế thi hành Điều lệ Đảng mà còn thể hiện rõ tư duy đổi mới trong lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng trước yêu cầu phát triển mới của đất nước. So với Quy định số 294, Quy định số 20 đã có bước chuyển mạnh từ tư duy “ổn định, kế thừa” sang “đổi mới, linh hoạt, thích ứng”, đặc biệt trong các nội dung về phân cấp, tổ chức bộ máy và chuyển đổi số trong công tác Đảng. Điều đó đặt ra yêu cầu không chỉ đối với tổ chức đảng các cấp mà còn đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên, trong đó có lực lượng giảng viên giảng dạy lý luận chính trị nói chung và chuyên ngành xây dựng Đảng nói riêng.

Trước hết, giảng viên cần chủ động nghiên cứu sâu sắc, nắm vững những điểm mới của Quy định số 20, đặc biệt là các nội dung có sự điều chỉnh, bổ sung so với Quy định số 294. Trên cơ sở đó, kịp thời cập nhật, tích hợp vào bài giảng, bảo đảm tính thời sự, tính khoa học và tính thực tiễn. Việc làm rõ sự khác biệt giữa hai quy định không chỉ giúp học viên hiểu “cái mới ở đâu” mà quan trọng hơn là nhận thức được “vì sao phải đổi mới”, từ đó nâng cao năng lực tư duy và khả năng vận dụng vào thực tiễn công tác.

Hai là, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm, tăng cường trao đổi, thảo luận, phân tích tình huống thực tiễn. Đặc biệt, cần chú trọng lồng ghép các nội dung so sánh giữa Quy định số 20 và Quy định số 294 vào từng chuyên đề giảng dạy, qua đó giúp học viên không chỉ nắm vững quy định mà còn hiểu được xu hướng phát triển trong công tác xây dựng Đảng hiện nay – đó là xu hướng đẩy mạnh phân cấp, nâng cao tính chủ động của cơ sở và ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số.

Ba là, giảng viên cần gắn nội dung giảng dạy với thực tiễn địa phương, cơ sở; kịp thời cập nhật những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai Quy định để đưa vào bài giảng, góp phần nâng cao tính thực tiễn và khả năng vận dụng của học viên. Đây cũng chính là điểm khác biệt quan trọng giữa đào tạo lý luận chính trị với các loại hình đào tạo khác – đó là sự gắn kết chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn.

Bốn là, phát huy vai trò nêu gương của giảng viên trong học tập, nghiên cứu và thực hiện các quy định của Đảng. Mỗi giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là một “tấm gương sống” về ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần đổi mới và trách nhiệm chính trị. Trong bối cảnh Quy định số 20 đề cao tính chủ động, linh hoạt và trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, thì vai trò nêu gương của giảng viên càng có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng nhận thức và hành động của học viên.

Năm là, tăng cường nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn nhằm làm sáng tỏ những vấn đề mới phát sinh trong quá trình triển khai Quy định số 20. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm chính trị của đội ngũ giảng viên xây dựng Đảng, góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng.

Như vậy, trong bối cảnh Quy định số 20 có nhiều điểm mới mang tính đột phá so với Quy định số 294, trách nhiệm của giảng viên giảng dạy môn học xây dựng Đảng không chỉ dừng lại ở việc “truyền đạt cái đã có”, mà còn phải chủ động “làm rõ cái mới, phân tích cái khác và định hướng cái cần làm”. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đưa các chủ trương, quy định của Đảng thực sự đi vào cuộc sống, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

📚 TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Chấp hành Trung ương (2026), Quy định số 20-QĐ/TW ngày 08/4/2026 về thi hành Điều lệ Đảng.
2. Ban Chấp hành Trung ương (2021), Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam.
3. Ban Chấp hành Trung ương (2021), Quy định số 294-QĐ/TW về thi hành Điều lệ Đảng.