Nghiên cứu khoa học (NCKH) là quá trình hình thành và chứng minh luận điểm khoa học về một sự vật, hiện tượng cần khám phá. Luật Khoa học và Công nghệ (năm 2018) định nghĩa: Nghiên cứu khoa học là hoạt động khám phá, phát hiện, tìm hiểu bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy; sáng tạo giải pháp nhằm ứng dụng vào thực tiễn”(1). Năng lực nghiên cứu khoa học (NLNCKH) là tổng hợp những yếu tố về khả năng nhận thức, trình độ tri thức, phương pháp tư duy và sự sáng tạo của con người, sử dụng trong việc phát hiện và giải quyết có hiệu quả những vấn đề nghiên cứu theo ngành nghề chuyên môn và cương vị, chức trách được đảm nhiệm. Năng lực NCKH có thể được hình thành từ yếu tố bẩm sinh (di truyền, thiên bẩm), song chủ yếu là từ quá trình trau dồi, rèn luyện, tích lũy kết hợp với trải nghiệm thực tiễn. Khác với các khoa học khác, khoa học lý luận chính trị là khoa học lãnh đạo, thiên về tính chất định hình, định hướng chủ trương, đường lối, chính sách; dự báo tương lai; soi đường, dẫn dắt thực tiễn; giáo dục, thuyết phục quần chúng; thống nhất ý chí và hành động; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch...

Đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở trường chính trị, bên cạnh giảng dạy thì nghiên cứu khoa học được coi là hoạt động không thể thiếu của mỗi giảng viên. Đây là hai nhiệm vụ quan trọng, có quan hệ chặt chẽ với nhau, góp phần nâng cao năng lực, trình độ của giảng viên cũng như chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Quy chế Giảng viên của Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh quy định: “Giảng viên là viên chức chuyên môn đảm nhận việc giảng dạy và nghiên cứu khoa học ở trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương”(2). Như vậy, người giảng viên muốn giảng dạy tốt thì tất yếu phải có năng lực nghiên cứu khoa học và ngược lại.

Chủ tịch Hồ Chí Minh, sinh thời, đã dạy:“Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế. Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi”(3). Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước ta hiện nay đang bước vào kỷ nguyên mới - “Kỷ nguyên vươn mình” - với vô vàn các vấn đề thực tiễn mới mẻ đặt ra đòi hỏi phải khẩn trương nhận thức và giải quyết. Khoa học lý luận chính trị lúc này càng trở nên quan trọng và cần thiết hơn bao giờ hết. Tình hình đó đòi hỏi mỗi cán bộ các cấp phải nâng cao tư duy chính trị để tham mưu, hoạch định đường lối, bước đi, cách làm đúng đắn. Muốn vậy, người giảng viên chính trị càng phải tích cực NCKH, cập nhật thông tin, trau dồi kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm... để rèn luyện tác phong, bản lĩnh, lập trường, mài sắc tư duy, đáp ứng yêu cầu của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong tình hình mới. Do đó, việc phát huy năng lực NCKH càng trở nên cần thiết và tất yếu đối với những người giảng dạy lý luận chính trị hiện nay.

Trường Chính trị Nguyễn Văn Linh (sau sáp nhập) hiện có tổng số 61 giảng viên, trong đó 58/61 đồng chí có trình độ thạc sỹ, 02 tiến sỹ, 06 nghiên cứu sinh, 54/61 đồng chí là giảng viên chính; hầu hết đội ngũ giảng viên đạt trình độ cao cấp LLCT, được trang bị đầy đủ về nghiệp vụ sư phạm, phương pháp dạy học tích cực, kiến thức kinh điển Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tin học, ngoại ngữ.vv.. Các đồng chí giảng viên cơ bản được đào tạo và giảng dạy đúng chuyên ngành. Nhiều đồng chí có 2 - 3 bằng cao đẳng, đại học khác nên có vốn tri thức phong phú, rộng mở. Với mặt bằng trình độ học vấn tương đối đồng đều, đội ngũ giảng viên Nhà trương thời gian qua nhìn chung đảm bảo tốt yêu cầu giảng dạy và NCKH.

Đánh giá năng lực NCKH của đội ngũ giảng viên Nhà trường (cả 2 cơ sở) có những ưu điểm nổi bật như: đội ngũ giảng viên ngày càng được trẻ hóa, được đào tạo chính quy, ít chênh lệch về trình độ, nhận thức khá đồng đều, tiềm lực nghiên cứu, sáng tạo dồi dào, nhiệt tình, trách nhiệm. Nhất là trong giai đoạn từ năm 2020 đến nay, việc đẩy mạnh hoạt động NCKH để đạt tiêu chí trường chính trị chuẩn cũng là dịp để  khuyến khích, phát huy năng lực NCKH của đội ngũ giảng viên. Những kết quả nổi bật như: Từ năm 2020 đến 2025, đại đa số giảng viên trong Trường đã đạt và vượt định mức nghiên cứu khoa học. Hàng năm, ngoài thực hiện định mức giờ chuẩn (giảng viên 270 giờ/năm, giảng viên chính 290 giờ/năm), nhiều giảng viên vượt định mức từ vài chục đến vài trăm giờ NCKH quy đổi từ các sản phẩm, công trình nghiên cứu. Giảng viên Nhà trường đã tham gia thực hiện 01 đề tài cấp Học viện (thuộc đề tài NCKH cấp bộ), 06 đề tài cấp tỉnh; hàng trăm đề tài cấp trường và và đề tài khoa học, sáng kiến kinh nghiệm cấp khoa. Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên của Trường còn tích cực viết bài tham luận và dự 01 hội thảo cấp Học viện, 12 cuộc tọa đàm, hội thảo cấp tỉnh, 25 cuộc tọa đàm, hội thảo cấp trường. Trường đã chỉ đạo đội ngũ giảng viên biên soạn và xuất bản 06 cuốn sách, tài liệu tham khảo, chuyên khảo phục vụ công tác đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn. Nhiều giảng viên có từ 1 - 3 bài đăng báo, tạp chí có mã số ISSN; viết nhiều bài đăng trang thông tin điện tử của tỉnh, Bản tin Thông tin Lý luận và thực tiễn, trang web của Trường. Hưởng ứng các cuộc thi viết chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong 5 năm qua, đội ngũ giảng viên Nhà trường đã viết hàng trăm bài dự thi và giành được một số giải thưởng nhất định. Ngoài ra, Trường còn tổ chức cuộc thi đề xuất ý tưởng khoa học các năm 2022, 2023, tuyển chọn các ý tưởng có chất lượng để đề xuất đề tài NCKH cấp tỉnh cho năm tiếp theo.vv.. Đây là những kết quả khả quan, thể hiện sự nỗ lực, cố gắng và tiềm năng NCKH rất dồi dào của đội ngũ giảng viên Nhà trường trong những năm qua (4).

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát huy năng lực NCKH của giảng viên Nhà trường cũng còn có hạn chế nhất định như: một số giảng viên đôi lúc chưa nhận thức đầy đủ về vai trò, lợi ích, tầm quan trọng của NCKH; có tư tưởng NCKH chủ yếu để đảm bảo định mức công tác, thiếu đam mê, nhiệt huyết, khát vọng đổi mới, sáng tạo và cống hiến; vẫn còn sự ỷ lại, thiếu chủ động, chưa say sưa nhiệt tình, chưa dành nhiều thời gian cho NCKH; cá biệt vẫn còn có giảng viên bị thiếu định mức NCKH; chất lượng một số sản phẩm, công trình NCKH chưa cao, tính ứng dụng còn hạn chế. Như trong Đề án xây dựng Trường Chính trị Nguyễn Văn Linh đạt chuẩn giai đoạn 2025-2030 đã chỉ rõ: “Thực hiện nghiên cứu khoa học chưa toàn diện, chất lượng chưa cao. Chưa có công trình mang tính tổng kết để tham mưu, tư vấn cho tỉnh trong hoạch định các chủ trương, chính sách xây dựng hệ thống chính trị. Khả năng nghiên cứu khoa học của cán bộ, giảng viên chưa đồng đều, khả năng kết hợp giữa lý luận và thực tiễn của một số giảng viên trẻ chưa thật sự nhuần nhuyễn. Chưa nghiên cứu và tổ chức được các đề tài, hội thảo cấp bộ. Số lượng, chất lượng tin, bài tuyên truyền trên Trang thông tin điện tử của Trường chưa phong phú…”(5)…Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó, song nguyên nhân lớn nhất là do bản thân mỗi giảng viên chưa thật sự nỗ lực, cố gắng, tính tự giác NCKH chưa cao; chưa giải phóng mạnh mẽ năng lực bản thân. Quá trình thực hiện sáp nhập trường thời gian qua có khó khăn nhất định do dịch chuyển đường xa, thời gian hạn hẹp, sinh hoạt và công việc bị xáo trộn, sức khỏe ít nhiều bị ảnh hưởng... nên giảng viên chưa thực sự dành toàn tâm toàn ý NCKH; cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu, tư liệu cho NCKH còn hạn chế. Sau sáp nhập trường, một số cơ chế, phương thức thực hiện hoạt động NCKH chưa có sự đồng nhất; sự quan tâm của các ngành, các cấp đến hoạt động NCKH còn ở chừng mực nhất định; chế độ, chính sách chi trả cho các hoạt động này cũng chưa thực sự thông thoáng, phù hợp, thỏa đáng; sự đánh giá, ghi nhận, động viên đối với người tích cực và có nhiều thành tích NCKH đôi lúc chưa kịp thời, công tâm, khách quan nên cũng chưa tạo được động lực thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động NCKH... Mặc dù đội ngũ giảng viên của trường có tiềm năng NCKH dồi dào, phong phú nhưng nếu chưa thực sự được khai phóng thì đây còn là một sự lãng phí và “chảy máu chất xám tại chỗ”. Do đó, việc phát huy năng lực NCKH của đội ngũ giảng viên Nhà trường vẫn còn có những vấn đề bất cập, trì trệ nhất định, cần được xem xét, giải quyết phù hợp.

Để góp phần tháo gỡ những hạn chế, vướng mắc và phát huy hơn nữa năng lực NCKH của giảng viên Trường Chính trị Nguyễn Văn Linh trong thời gian tới, chúng tôi đề xuất một số biện pháp sau đây:

Một là, mỗi giảng viên cần có tinh thần, thái độ đúng đắn, nhận thức đầy đủ hơn về vai trò của NCKH và trách nhiệm của người giảng viên trong giai đoạn mới

Khi giảng viên có động cơ, mục đích, thái độ nghiên cứu đúng đắn, tích cực, say mê thì chắc chắn sẽ đạt được những kết quả NCKH công phu, nghiêm túc và có chất lượng tốt. Theo đó, mỗi giảng viên cần chủ động xây dựng kế hoạch, say mê nghiên cứu, có khát vọng khám phá, tìm tòi tri thức và sáng tạo những sản phẩm trí tuệ của riêng mình. Không thể có sản phẩm khoa học giá trị nếu người giảng viên không miệt mài, chuyên tâm, cần mẫn và dành thời gian cần thiết nhất định cho NCKH.

Thực tiễn đất nước và tỉnh Hưng Yên hiện nay đặt ra rất nhiều vấn đề mới mẻ cần phải tăng cường nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, hoạch định rõ nét việc “tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn” để xây dựng, phát triển từng lĩnh vực của đời sống xã hội. Từ nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của hoạt động NCKH thì người giảng viên mới có ý thức tự giác, nghiêm túc, trách nhiệm cao, không cảm thấy gò bó, khiên cưỡng khi thực hiện công tác này. Đây là biện pháp tiên quyết, thúc đẩy tinh thần tích cực học hỏi, cập nhật kiến thức, rèn luyện các kỹ năng NCKH. Có như vậy mới thúc đẩy cho hoạt động NCKH được thực hiện một cách chủ động, tự giác và chất lượng hơn, không coi đây chỉ là việc phải thực hiện để hoàn thành định mức công tác đơn thuần. Thông qua mối quan hệ công tác, các đồng chí lãnh đạo Trường cũng sẽ tác động tích cực đến các cơ quan chuyên môn và lãnh đạo các cấp để họ quan tâm, chú trọng, cảm thông, tạo điều kiện tốt hơn cho hoạt động NCKH.

Hai là, thành lập các nhóm “nghiên cứu mạnh”, nòng cốt, hạt nhân của Trường

 Giống như các trường chính trị tỉnh, thành phố trên toàn quốc, Trường Chính trị Nguyễn Văn Linh cũng không ngừng thể hiện và khẳng định vị thế của mình là “trung tâm đào tạo, bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học”. Để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, xứng danh “trường chính trị chuẩn” thì mọi hoạt động (trong đó có NCKH) phải ngày càng được tổ chức thực hiện bài bản, chuyên nghiệp. Việc làm này nhằm phát triển hướng nghiên cứu có tính chiến lược, liên tục, dài hạn, tiên phong, đột phá, đồng thời tạo ra những sản phẩm có giá trị khoa học và thực tiễn cao gắn với đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Do đó, lãnh đạo Trường có thể lựa chọn, chỉ định những đồng chí cán bộ, giảng viên có năng lực NCKH vượt trội để lập nhóm nghiên cứu. Thành lập các tổ, ban, nhóm, giao nhiệm vụ tham mưu và tổ chức các hoạt động NCKH cụ thể, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của Nhà trường. Phát động phong trào thi đua sôi nổi giữa các khoa, phòng và các lớp học viên trong công tác NCKH để phát hiện nhân tố mới. Làm tốt công tác thi đua, khen thưởng, vinh danh… đối với các cán bộ, giảng viên, học viên có thành tích cao và có nhiều đóng góp, cống hiến trong NCKH của Trường. Nâng cao tinh thần trách nhiệm, tính tiền phong, gương mẫu của các đồng chí lãnh đạo, quản lý Nhà trường trong công tác NCKH.

Ba là, làm tốt công tác tham mưu về cơ chế, chính sách để thúc đẩy, tạo động lực, phát huy năng lực NCKH của giảng viên

Chúng ta ai cũng biết rằng, để “phát huy năng lực” thì cần phải có thêm “đòn bẩy” để “tạo động lực” và “khai phóng” những tiềm năng ẩn giấu trong mỗi con người. Cần tránh việc khi giao nhiệm vụ, công trình nghiên cứu thì thuận lợi nhưng đến lúc thanh toán kinh phí, chế độ lại bị băn bó, vướng víu về cơ chế chi, nguồn chi… Do đó, cần phân định rõ những công việc thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ với công việc cần được bồi dưỡng, hỗ trợ kinh phí. Khi thành lập các ban biên soạn, biên tập, nhóm nghiên cứu, nhóm đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch hoặc trang web, trang thông tin điện tử.vv..cũng cần xây dựng quy định cụ thể (hoặc đưa vào trong Quy chế chi tiêu nội bộ) về kinh phí, tiêu chuẩn, chế độ nhuận bút, quản lý, biên tập... gắn với từng chức danh, đầu việc rõ ràng. Có như vậy mới phần nào động viên khích lệ, kích thích, thúc đẩy và khơi nguồn cảm hứng sáng tạo cho mọi người trong hoạt động NCKH.

 Mỗi cán bộ, giảng viên, viên chức các khoa, phòng cần tích cực nghiên cứu, tìm hiểu, nắm bắt các quy chế, quy định, cơ chế, chính sách của Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và của tỉnh để tham mưu cho Ban Giám hiệu trong việc quy đổi định mức, nguồn chi, mức chi trả chế độ, thù lao, nhuận bút...hợp lý, tương xứng, thỏa đáng đối với từng sản phẩm NCKH.

          Bốn là, tạo môi trường thuận lợi cho cán bộ, giảng viên, học viên phát huy năng lực NCKH

Xây dựng một môi trường NCKH dân chủ, công tâm, khách quan trong Nhà trường mà ở đó mọi người đều được tạo cơ hội và điều kiện bày tỏ ý tưởng, sáng kiến, quan điểm bản thân; tất cả những ý kiến đóng góp phù hợp, đúng mực được tiếp thu; những người có năng lực NCKH thực sự được tôn trọng, khuyến khích. Đó cũng phải là một môi trường NCKH lành mạnh, đề cao sự nghiên cứu, sáng tạo thực chất, không hình thức, hào nhoáng.

Bên cạnh đó, để phát huy năng lực NCKH, rất cần được quan tâm đầy đủ hơn về cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu, tư liệu...Do NCKH là hoạt động sáng tạo nên cần có không gian thoáng đãng, yên tĩnh để tư duy sâu. Tạo dựng mối quan hệ phối hợp giữa Nhà trường với các cấp, các ngành, giữa cán bộ, giảng viên các khoa, phòng và với học viên trong NCKH cũng sẽ giúp mở ra môi trường thông thoáng để năng lực của giảng viên được phát huy tích cực hơn. Tổ chức liên kết các hoạt động NCKH như tập huấn, tham quan, tọa đàm, hội thảo...để học hỏi các đơn vị bạn về kinh nghiệm quản lý và NCKH.

Như vậy, việc phát huy năng lực NCKH cho đội ngũ giảng viên Trường Chính trị Nguyễn Văn Linh để góp phần xây dựng và phát triển Nhà trường thực sự trở thành trung tâm đào tạo, bồi dưỡng và NCKH là tất yếu. Thông qua hoạt động này, bản thân mỗi giảng viên tự nâng cao năng lực nghiên cứu, trải nghiệm, tích lũy kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và bản lĩnh NCKH. Đồng thời, các giá trị, sản phẩm từ NCKH sẽ phục vụ kịp thời, có hiệu quả cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nói riêng, đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, tham mưu góp ý cho các ngành, các cấp trong việc hoạch định đường lối, chính sách xây dựng, phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Hưng Yên nói chung trong tình hình hiện nay./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Luật Khoa học và Công nghệ (năm 2018).

2. Khoản 1, điều 2, chương 1, Quy chế giảng viên của Học viện chính trị quốc gia HCM (Quy chế 6468-QĐ/HVCTQG, ngày 20/12/2021). 

3. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, t.5, tr.273-274.

4, 5. Đề án xây dựng Trường Chính trị Nguyễn Văn Linh đạt chuẩn giai đoạn 2025-2030 (Kèm theo Quyết định số 56-QĐ/TU ngày 04/11/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hưng Yên).