ThS. GVC Vũ Thanh Loan - Khoa Nhà nước và Pháp luật
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, lan tỏa mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, chính quyền cơ sở giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Nhận thức rõ điều đó, thời gian qua, Ủy ban nhân dân phường Phố Hiến đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từng bước tạo chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý, điều hành cũng như phục vụ người dân và doanh nghiệp. Những kết quả đạt được không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền mà còn tạo nền tảng vững chắc cho quá trình phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Trước hết, trong nội bộ cơ quan, công tác chuyển đổi số được triển khai một cách bài bản, có trọng tâm, trọng điểm. UBND phường đã chỉ đạo các bộ phận chuyên môn tiến hành rà soát toàn diện thực trạng, từ đó từng bước củng cố và nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, hệ thống công nghệ thông tin. Hạ tầng mạng Internet được nâng cấp đảm bảo tốc độ, độ ổn định và an toàn thông tin. Đồng thời, 100% cán bộ, công chức, viên chức được trang bị phần mềm phòng chống mã độc bản quyền, góp phần tăng cường bảo mật dữ liệu trong bối cảnh các nguy cơ tấn công mạng ngày càng gia tăng.
Một trong những điểm sáng nổi bật là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong xử lý công việc hành chính. Phường đã triển khai đồng bộ hệ thống quản lý văn bản và điều hành điện tử, đảm bảo 100% văn bản đi, đến được xử lý hoàn toàn trên môi trường số. Việc cấp hòm thư công vụ, chứng thư số và sử dụng chữ ký số đã giúp nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch và rút ngắn đáng kể thời gian xử lý công việc. Qua đó, không chỉ giảm thiểu giấy tờ, chi phí mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc hiện đại, hiệu quả.
Đáng chú ý, phường Phố Hiến đã mạnh dạn thử nghiệm và từng bước đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào phục vụ hoạt động quản lý. Mô hình “văn phòng số” với trợ lý ảo hỗ trợ cán bộ trong xử lý công việc bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Bên cạnh đó, việc triển khai robot AI tại Trung tâm Phục vụ hành chính công giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin, hướng dẫn thủ tục một cách nhanh chóng, thuận tiện. Đây là những bước đi tiên phong, thể hiện quyết tâm đổi mới, sáng tạo của chính quyền địa phương.
Song song với việc hiện đại hóa hoạt động nội bộ, phường cũng đặc biệt chú trọng phát triển hạ tầng số phục vụ cộng đồng. Hệ thống wifi miễn phí đã được lắp đặt tại nhà văn hóa của 40 tổ dân phố và đang tiếp tục mở rộng tại các khu vực công cộng. Điều này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận thông tin mà còn góp phần thúc đẩy các hoạt động học tập, giao lưu, phát triển kinh tế - xã hội trong cộng đồng.
Công tác đào tạo, nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho người dân cũng được quan tâm triển khai. Thông qua các nền tảng học tập trực tuyến mở như Bình dân học vụ số, One Touch…, người dân và doanh nghiệp được tiếp cận miễn phí với các kiến thức về khoa học công nghệ, kỹ năng số cơ bản và đổi mới sáng tạo. Đây là yếu tố then chốt giúp hình thành xã hội số, nơi mỗi người dân đều có khả năng tham gia và hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi số.
Trong lĩnh vực đảm bảo an toàn thông tin, phường đã triển khai phần mềm phòng chống mã độc SmartIR do Sở Khoa học và Công nghệ bàn giao, áp dụng cho nhiều máy tính trong cơ quan. Giải pháp này giúp phát hiện và ngăn chặn kịp thời các nguy cơ tấn công mạng như mã độc tống tiền, lừa đảo hay đánh cắp dữ liệu, qua đó nâng cao mức độ an toàn, bảo mật trong hoạt động của hệ thống.
Một điểm nhấn quan trọng khác là việc xây dựng và phát triển Trung tâm điều hành đô thị thông minh (IOC) của phường. Trung tâm đã được nâng cấp, mở rộng và tích hợp nhiều module dữ liệu, góp phần hỗ trợ công tác quản lý, điều hành trên các lĩnh vực như trật tự đô thị, môi trường, an ninh trật tự. Việc ứng dụng công nghệ vào giám sát và điều hành giúp chính quyền phản ứng nhanh hơn, chính xác hơn trước các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.
Không chỉ dừng lại ở nội bộ, chuyển đổi số tại phường Phố Hiến còn thể hiện rõ nét trong cải cách thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công: 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền được tiếp nhận và giải quyết tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, đồng thời kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Việc công khai, minh bạch các thủ tục giúp người dân dễ dàng tra cứu, thực hiện mà không gặp phải tình trạng phiền hà, nhũng nhiễu.
Đặc biệt, tỷ lệ hồ sơ được nộp trực tuyến đạt trên 90%, tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 99%. Đây là những con số ấn tượng, phản ánh hiệu quả rõ rệt của việc ứng dụng công nghệ trong cải cách hành chính. Người dân không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn được trải nghiệm dịch vụ công một cách thuận tiện, hiện đại.
Trung tâm Phục vụ hành chính công của phường cũng được đầu tư đầy đủ trang thiết bị như máy bấm số tự động, máy tính, máy scan, tạo điều kiện cho người dân thực hiện thủ tục và nộp hồ sơ trực tuyến ngay tại chỗ. Việc sử dụng phần mềm “một cửa điện tử” kết nối với hệ thống dịch vụ công của tỉnh giúp quy trình xử lý hồ sơ được liên thông, đồng bộ và hiệu quả hơn.
Trong lĩnh vực quản lý đô thị, phường từng bước ứng dụng các phần mềm chuyên ngành và hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong quản lý đất đai, trật tự xây dựng, hộ tịch và an ninh trật tự. Đồng thời, việc xây dựng các kênh thông tin như fanpage, Zalo của phường và mô hình “nhóm Zalo cộng đồng” đã giúp tăng cường tương tác giữa chính quyền và người dân. Thông tin về chủ trương, chính sách, phản ánh hiện trường hay các vấn đề dân sinh được cập nhật kịp thời, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sự đồng thuận trong xã hội.
Về phát triển dữ liệu, phường đã tiến hành rà soát, cập nhật các cơ sở dữ liệu quan trọng như dân cư, hộ tịch, đất đai, đối tượng chính sách, hộ nghèo… đảm bảo tính đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia. Đồng thời, phối hợp với lực lượng công an và các tổ chức đoàn thể tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID, thanh toán điện tử trong giải quyết thủ tục hành chính, từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số trong đời sống.
Bên cạnh những kết quả đạt được, phường cũng chú trọng đảm bảo an toàn, an ninh thông tin thông qua việc thực hiện nghiêm các quy định về phân quyền truy cập, sao lưu dữ liệu và phòng chống tấn công mạng. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì sự ổn định và tin cậy của hệ thống trong quá trình vận hành.
Có thể khẳng định, với những nỗ lực đồng bộ và quyết liệt, phường Phố Hiến đã và đang tạo ra những bước tiến vững chắc trong hành trình chuyển đổi số. Những kết quả đạt được không chỉ góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân mà còn khẳng định vai trò tiên phong của chính quyền cơ sở trong công cuộc đổi mới, hiện đại hóa nền hành chính.
Tuy đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số tại phường Phố Hiến vẫn còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế cần thẳng thắn nhìn nhận để có hướng khắc phục hiệu quả trong thời gian tới. Trước hết, nguồn lực tài chính dành cho chuyển đổi số còn tương đối hạn hẹp so với yêu cầu thực tiễn. Trong khi đó, nhu cầu đầu tư cho hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm quản lý, hệ thống dữ liệu và công tác đào tạo, tuyên truyền lại ngày càng lớn. Sự chênh lệch này phần nào ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các nhiệm vụ, nhất là các giải pháp có tính dài hạn và đồng bộ.
Bên cạnh đó, một số nền tảng số dùng chung vẫn chưa thực sự liên thông, đồng bộ giữa các cấp, các ngành, dẫn đến tình trạng cát cứ dữ liệu, gây khó khăn trong quá trình khai thác và sử dụng. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống đôi khi còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu xử lý công việc theo thời gian thực. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả của hệ thống mà còn ảnh hưởng đến trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến.
Yếu tố con người cũng là một trong những điểm nghẽn đáng chú ý. Một bộ phận cán bộ, công chức còn thiếu kinh nghiệm thực tiễn trong triển khai chuyển đổi số, chủ yếu mới dừng ở mức tiếp cận qua các lớp tập huấn ngắn hạn. Trong khi đó, người dân, đặc biệt là nhóm lớn tuổi, vẫn còn tâm lý e ngại, chưa sẵn sàng thay đổi thói quen từ truyền thống sang môi trường số. Sự chênh lệch về kỹ năng số giữa các nhóm đối tượng khiến quá trình chuyển đổi số chưa thực sự đồng đều, chưa phát huy hết tiềm năng.
Ngoài ra, chuyển đổi số là lĩnh vực mới, đòi hỏi đồng bộ cả về hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực và thể chế. Tuy nhiên, trong điều kiện thực tế ở cấp phường, các yếu tố này còn chưa đáp ứng đầy đủ. Một số quy định, hướng dẫn về chuẩn hóa dữ liệu, chia sẻ thông tin và bảo mật chưa thực sự hoàn thiện, gây khó khăn trong quá trình triển khai. Nguồn vốn đầu tư cho chuyển đổi số còn thấp cũng là nguyên nhân trực tiếp làm chậm tiến độ thực hiện một số nhiệm vụ quan trọng.
Từ những hạn chế nêu trên, yêu cầu đặt ra đối với phường Phố Hiến trong giai đoạn tới là phải có những giải pháp đồng bộ, cụ thể và mang tính khả thi cao nhằm tạo bước đột phá trong chuyển đổi số. Trước hết, cần tiếp tục nâng cao nhận thức về vai trò, ý nghĩa của chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị và trong nhân dân. Việc tuyên truyền không chỉ dừng lại ở phổ biến chủ trương, chính sách mà cần gắn với hướng dẫn thực hành cụ thể, giúp người dân thấy rõ lợi ích thiết thực khi tham gia vào môi trường số.
Cùng với đó, phường cần chủ động đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho chuyển đổi số, không chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước mà cần đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng. Việc ưu tiên đầu tư có trọng tâm, trọng điểm vào các hạng mục thiết yếu như hạ tầng mạng, nền tảng dữ liệu và an toàn thông tin sẽ tạo nền tảng vững chắc cho các bước phát triển tiếp theo.
Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức. Nội dung đào tạo cần thiết thực, gắn với công việc cụ thể, đồng thời tăng cường hình thức “cầm tay chỉ việc”, hỗ trợ trực tiếp trong quá trình sử dụng các hệ thống số. Đối với người dân, cần phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng trong việc hướng dẫn, hỗ trợ sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và các ứng dụng số thiết yếu.
Về mặt kỹ thuật, cần tập trung hoàn thiện hạ tầng số theo hướng đồng bộ, hiện đại và an toàn. Đẩy mạnh kết nối, liên thông dữ liệu giữa các hệ thống, từng bước hình thành kho dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý và điều hành. Đồng thời, tăng cường ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định.
Công tác bảo đảm an toàn, an ninh thông tin cũng cần được đặc biệt chú trọng. Việc xây dựng các phương án dự phòng, sao lưu dữ liệu, nâng cao năng lực phòng chống tấn công mạng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục. Song song với đó là việc hoàn thiện các quy chế, quy trình quản lý, vận hành hệ thống, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn về bảo mật thông tin.
Ngoài ra, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Việc đơn giản hóa quy trình, giảm thiểu giấy tờ, tăng cường cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình sẽ góp phần nâng cao mức độ hài lòng của người dân. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện chuyển đổi số để kịp thời điều chỉnh, bổ sung các giải pháp phù hợp.
Trong thời gian tới, để tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được, Phường cần đẩy mạnh hơn nữa việc ứng dụng công nghệ mới, mở rộng các nền tảng số, đồng thời nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho người dân. Chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền mà là hành trình chung của toàn xã hội. Với nền tảng đã được xây dựng, phường Phố Hiến hoàn toàn có cơ sở để bứt phá, trở thành hình mẫu về chính quyền số ở cấp cơ sở, góp phần vào sự phát triển chung của địa phương trong kỷ nguyên số.