Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của đất nước, đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy, tầm nhìn và định hướng chiến lược phát triển Việt Nam trong giai đoạn mới. Nghị quyết Đại hội XIV không chỉ thể hiện sự kế thừa, phát triển sáng tạo đường lối đổi mới mà còn đề ra những mục tiêu, định hướng chiến lược quan trọng nhằm đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc. Thực tiễn lịch sử 96 năm lãnh đạo cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho thấy mỗi thắng lợi của cách mạng đều gắn liền với việc nhận thức đúng và vận dụng sáng tạo các bài học kinh nghiệm quý báu của Đảng. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; yêu cầu phát triển đất nước ngày càng cao; các thế lực thù địch gia tăng chống phá, thì việc vận dụng các bài học lịch sử của Đảng vào thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Bài học thứ nhất: Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Bài học xuyên suốt và có ý nghĩa quyết định trong toàn bộ tiến trình 96 năm lãnh đạo cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam là vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đây là sợi chỉ đỏ xuyên suốt đường lối cách mạng Việt Nam, là nhân tố bảo đảm cho mọi thắng lợi của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thực tiễn lịch sử cho thấy, ngay từ khi ra đời, Đảng ta đã xác định rõ con đường cách mạng Việt Nam là con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Trong suốt các thời kỳ cách mạng, dù trong hoàn cảnh chiến tranh gian khổ hay trong điều kiện hòa bình, hội nhập quốc tế sâu rộng, Đảng luôn kiên định mục tiêu chiến lược đó, đồng thời linh hoạt, sáng tạo trong phương pháp, bước đi và hình thức tổ chức thực hiện. Chính sự kiên định về mục tiêu, nhất quán về nguyên tắc nhưng mềm dẻo, sáng tạo trong sách lược đã giúp cách mạng Việt Nam vượt qua nhiều thử thách, giành được những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử.

Trong bối cảnh hiện nay, tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; các vấn đề an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu, dịch bệnh, khủng hoảng kinh tế toàn cầu tác động sâu rộng đến mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam. Cùng với đó, các thế lực thù địch, phản động không ngừng gia tăng hoạt động chống phá về tư tưởng, tìm cách phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xuyên tạc vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động “đa nguyên, đa đảng”, làm suy giảm niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Trong bối cảnh đó, việc kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội càng có ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp cách mạng. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là sự lựa chọn đúng đắn, phù hợp với quy luật phát triển của lịch sử, với thực tiễn đất nước và nguyện vọng tha thiết của nhân dân. Đây không chỉ là sự kế thừa nhất quán đường lối của các kỳ đại hội trước mà còn là sự phát triển sáng tạo tư duy lý luận của Đảng trong giai đoạn mới.

Vận dụng bài học này vào thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân và toàn quân phải giữ vững bản lĩnh chính trị, không dao động trước mọi khó khăn, thách thức; kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời không ngừng đổi mới tư duy phát triển, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm phát triển nhanh đi đôi với phát triển bền vững. Thực tiễn trong quá trình phát triển kinh tế, thu hút đầu tư ở nhiều địa phương cho thấy sự vận dụng đúng đắn bài học kiên định mục tiêu xã hội chủ nghĩa. Nhiều địa phương như Quảng Ninh đi đầu trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ “nâu” sang “xanh”, từ năm 2011, trong giai đoạn chuyển đổi, Quảng Ninh đặt mục tiêu giảm cường độ phát thải khí nhà kính 8–10% so với 2010, tăng tỷ lệ che phủ rừng lên khoảng 55%, và đảm bảo 100% khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung, không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng kinh tế trước mắt. Hay Hưng Yên tiêu biểu với mô hình sản xuất lúa bền vững của ThaiBinh Seed từ 2016–2021, thu hút gần 48.000 nông dân và 85 hợp tác xã tham gia trên diện tích gần 4.937 ha. Đây là mô hình áp dụng kỹ thuật canh tác thông minh, giảm sử dụng phân thuốc, tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính. Đó chính là sự kiên định định hướng phát triển công nghiệp – nông nghiệp – dịch vụ theo hướng bền vững. Hoặc Bắc Ninh với Khu công nghiệp xanh – Thuan Thanh Eco-Smart IP là một trong những ví dụ tiêu biểu nhất về phát triển công nghiệp nhưng siết chặt yêu cầu bảo vệ môi trường, ưu tiên dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn. Việc lựa chọn các dự án đầu tư có công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, gắn với bảo đảm quyền lợi người lao động, chăm lo đời sống nhân dân là minh chứng sinh động cho định hướng phát triển vì con người, đúng bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa. Qua đó có thể khẳng định, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội không chỉ là yêu cầu về mặt tư tưởng, lý luận mà còn được thể hiện sinh động trong từng chủ trương, chính sách và trong thực tiễn phát triển đất nước. Đây chính là nền tảng vững chắc để tổ chức thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Bài học thứ 2: Quán triệt sâu sắc và thực hành triệt để quan điểm "Dân là gốc", phát huy vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân. Lịch sử cách mạng Việt Nam khẳng định: mọi thắng lợi của Đảng đều bắt nguồn từ nhân dân, từ mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đảng không có lợi ích nào khác ngoài lợi ích của nhân dân. Nghị quyết Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh quan điểm lấy nhân dân làm trung tâm, là chủ thể và là mục tiêu của sự phát triển. Mọi chủ trương, chính sách phải xuất phát từ thực tiễn, đáp ứng lợi ích chính đáng của nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội cao. Hiện nay, trong xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu, nhiều địa phương như Hà Tĩnh có những mô hình sáng tạo xây dựng nông thôn mới, như: “Cụm dân cư sáng – xanh – sạch – đẹp – an toàn – văn minh” tại thôn Hợp Trùa (xã Hương Minh, huyện Vũ Quang), được Bộ NN&PTNT lựa chọn, giới thiệu trong tài liệu tổng hợp các mô hình hay toàn quốc. Ninh Bình, Hưng Yên, Quảng Ninh đã phát huy tốt vai trò chủ thể của nhân dân theo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, nhà nước và nhân dân cùng làm. Nhờ đó, nhiều công trình hạ tầng được triển khai thuận lợi, hạn chế khiếu kiện, tạo niềm tin và sự đồng thuận trong nhân dân.

Bài học thứ 3: Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã khẳng định, sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; các thế lực thù địch gia tăng chống phá, yêu cầu giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng càng có ý nghĩa sống còn đối với chế độ. Giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng trước hết là kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng – chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đảng phải không ngừng nâng cao năng lực hoạch định đường lối, chủ trương đúng đắn, phù hợp với thực tiễn đất nước; bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, thống nhất đối với Nhà nước và xã hội, đồng thời phát huy vai trò, tính chủ động, sáng tạo của các tổ chức trong hệ thống chính trị. Tăng cường sức chiến đấu của Đảng là yêu cầu xuyên suốt, thể hiện ở việc xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ. Đặc biệt, phải kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp. Thực hiện tốt bài học này sẽ bảo đảm cho Đảng luôn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới, phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Bài học thứ 4: Công tác cán bộ – “then chốt của then chốt”. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam cho thấy, mọi thành công hay hạn chế đều gắn liền với chất lượng đội ngũ cán bộ. Nghị quyết Đại hội XIV xác định rõ yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý, có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, năng lực thực tiễn, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn thử thách vì lợi ích chung. Vận dụng bài học này, trong công tác quy hoạch, luân chuyển cán bộ, nhiều địa phương như Thủ đô Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Hưng Yên ... đã mạnh dạn bố trí cán bộ trẻ có trình độ năng lực, cán bộ nữ, cán bộ có trình độ về cơ sở để rèn luyện, thử thách. Qua thực tiễn, nhiều cán bộ đã trưởng thành, khẳng định được năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Bài học thứ 5: Kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn. Một trong những bài học quan trọng, xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam là luôn coi trọng tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận; bảo đảm sự thống nhất chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn trong hoạch định và tổ chức thực hiện đường lối. Đây là nguyên tắc phương pháp luận cơ bản, bảo đảm cho đường lối của Đảng luôn phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng. Thực tiễn 96 năm lãnh đạo cách mạng cho thấy, mọi thắng lợi đều gắn liền với việc xuất phát từ thực tiễn sinh động của đất nước, kịp thời tổng kết kinh nghiệm, bổ sung và phát triển lý luận. Trong bối cảnh hiện nay, đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, đòi hỏi Đảng phải không ngừng đổi mới tư duy, phát triển lý luận trên cơ sở tổng kết sâu sắc 40 năm đổi mới.

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, kịp thời bổ sung, hoàn thiện chủ trương, chính sách phù hợp với yêu cầu phát triển mới của đất nước. Vận dụng bài học này đòi hỏi các cấp ủy, tổ chức đảng thường xuyên bám sát thực tiễn, chủ động phát hiện những vấn đề mới nảy sinh, đề xuất giải pháp phù hợp, bảo đảm nghị quyết được triển khai linh hoạt, hiệu quả. Thực tiễn triển khai các nghị quyết của Đảng ở nhiều địa phương như tỉnh Quảng Ninh đã sớm tổng kết mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công, sau đó được Trung ương nghiên cứu, nhân rộng, hay  Đà Nẵng – kết hợp lý luận quản trị hiện đại với chuyển đổi số cho thấy, việc chủ động tổng kết thực tiễn, nhân rộng các mô hình hiệu quả trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng chính quyền điện tử đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp. Những kết quả đó khẳng định giá trị bền vững của việc kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, tạo động lực quan trọng để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV trong giai đoạn mới.

Tóm lại, học tập và vận dụng sáng tạo các bài học lịch sử của Đảng là cơ sở quan trọng để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV. Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, biến việc học tập nghị quyết thành hành động cụ thể, thiết thực, hiệu quả. Phát huy truyền thống vẻ vang của Đảng, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, nhanh và bền vững.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Dự thảo báo cáo chính trị của Ban chấp hành trung ương Đảng khoá XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
2. Giáo trình Trung cấp lý luận Chính trị, Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam, Nxb Lý luận chính trị 2023.